Hartstimulatie bij kinderen………niet kinderachtig!

Slechts 1% van alle pacemakers wordt bij kinderen geïmplanteerd. Het implanteren van een pacemaker bij een kind brengt echter specifieke problemen met zich mee, niet in het minst omdat het in 75% kinderen betreft met een (geopereerde) aangeboren hartafwijking.

Indicaties voor pacemakerimplantatie op kinderleeftijd:

- Sick Sinus Syndroom, meestal ontstaan na chirurgie in de rechterboezem, soms idiopathisch.

- 3e graads AV block, aangeboren dan wel ontstaan na hartchirurgie.

- Het lange QT syndroom. Een erfelijke repolarisatiestoornis met kans op acute hartdood, soms uitgelokt door bradycardieën.

Het doel van hartatimulatie bij kinderen moet zijn: hen een leven lang zo normaal mogelijk te laten functioneren (sport) met zo min mogelijk chirurgische ingrepen.

De implantatieprocedure vindt onder algehele narcose plaats door een implanterend thoraxchirurg/cardioloog in samenwerking met een kindercardioloog en een pacemakertechnicus.

Specifieke problemen bij hartstimulatie bij kinderen zijn:

Anatomie
Er zijn vele anatomische variaties mogelijk die standaard endocardiaal pacen in de weg kunnen staan. De vena cava superior kan uitmonden in de sinus coronarius of door een operatie geen verbinding meer met de rechterboezem hebben (TCPC). De tricuspidaalklep kan afgesloten zijn, waardoor de rechterkamer niet te bereiken is (Fontan operatie). De rechter boezem kan draineren in de anatomische, niet trabeculaire, linker kamer (Mustard operatie of aangeboren).

termijn
De periode van pacen zal voor kinderen 60-80 jaar zijn. Dit vraagt om een beleid dat er op gericht is de toegang tot het hart ook voor de verre toekomst open te houden. Dit kan inhouden dat eerst voor epicardiale electrodes wordt gekozen. Verder zal getracht moeten worden het aantal chirurgische interventies zoveel mogelijk te beperken.

Lichaamsgrootte
Dit bepaalt de keuze van soort, aantal en dikte van de electrode(s), de pacemaker en de plaats van de pocket.

Groei
Om tractie op endocardiale draden te voorkomen moeten deze met "groeilussen" worden gepositioneerd.

Activiteit
De programmering (frequentie, mode) moet zo fysiologisch mogelijk zijn. Dit geldt ook voor de sensoren. Ook bij het inbrengen van de electrode (v.cephalica) en de plaats van de pocket moet rekening gehouden worden met extra kwetsbaarheid door activiteit (subpectorale pocket).

Psychologische aspecten
Geprobeerd moet worden door programmering en keuze van toegangsweg en pocket het aantal interventies te minimaliseren. Goede uitleg en begeleiding bij de acceptatie van de pacemaker is essentieel.

Samenvatting

Voor het implanteren van pacemakers bij kinderen is een specifieke deskundigheid nodig. Het is een uitdaging materiaal, techniek en programmering zo te kiezen, dat de kinderen normaal met hun leeftijdgenoten kunnen mee functioneren. Een goede samenwerking tussen implanterend thoraxchirurg/cardioloog, kindercardioloog en pacemakertechnicus is hiervoor essentieel.

bron: Dr. M. Th. E. Bink-Boelkens afd. Kindercardiologie Academisch Ziekenhuis Groningen